ไทยจะสามารถผลิตปุ๋ยเคมี ได้เองหรือไม่ ? /โดย ลงทุนแมน
(The English version is below.)

“ปุ๋ยแพง” เป็นอีกผลกระทบหนึ่งจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ที่อาจลามมาถึงมื้ออาหารที่คนไทยทุกคนกำลังทานกันอยู่

เพราะปีปีหนึ่งไทยต้องนำเข้าปุ๋ยหลักหมื่นล้านบาท โดยปีที่แล้ว ต้องนำเข้าปุ๋ยเคมีราว 95,000 ล้านบาท ทั้งปุ๋ยเชิงเดี่ยว และปุ๋ยผสมหลายธาตุอาหาร

แต่คำถามที่น่าคิดต่อคือ

แล้วเราไม่นำเข้าปุ๋ยเคมีพวกนี้ได้ไหม ถ้าเราจะผลิตปุ๋ยเคมีในประเทศเอง จะเป็นไปได้หรือไม่ ?
เรามีความสามารถในการผลิตปุ๋ยเคมีได้เองแค่ไหน ?

ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ประเทศไทยเป็นดินแดนเกษตรกรรม ทุกผลผลิตที่ออกสู่ตลาดโลก ไม่ว่าจะเป็น ข้าว มันสำปะหลัง อ้อย ยางพารา ปาล์มน้ำมัน ก็ต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีแทบทั้งสิ้น

โดยเฉพาะข้าว หนึ่งในสินค้าเกษตรส่งออกหลักของไทย
ก็ต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีมากถึง 51% ของปริมาณการใช้ทั้งประเทศ หรือเกินครึ่งเลยทีเดียว

ปีที่แล้ว ประเทศไทยนำเข้าปุ๋ยเคมีมากถึง 95,000 ล้านบาท ซึ่งเป็นการนำเข้าหลัก ๆ จากจีน ซาอุดีอาระเบีย รัสเซีย มาเลเซีย และโอมาน

ตัวเลขนำเข้า 95,000 ล้านบาทนี้ แบ่งออกเป็น

- ปุ๋ยเชิงเดี่ยวที่มีธาตุอาหารเพียงชนิดเดียว 58%
- ปุ๋ยเชิงเดี่ยวที่มีธาตุอาหารหลายชนิดราว 42%

แต่ไม่ว่าเราจะนำเข้าปุ๋ยแบบไหน ธาตุอาหารหลักที่จำเป็นสำหรับการเติบโตของพืชมีอยู่ 3 อย่าง นั่นคือ N P K หรือธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม

ดังนั้น แปลว่าถ้าเราอยากดันให้ไทยมีอุตสาหกรรมปุ๋ยเคมีด้วยตัวเอง หรือพูดได้ว่าไทยสามารถผลิตปุ๋ยได้แล้ว ไทยจึงต้องผลิตปุ๋ยไนโตรเจน ปุ๋ยฟอสฟอรัส และปุ๋ยโพแทสเซียมให้ได้

คำถามคือ แล้วไทยผลิตเองได้ไหม ?

เริ่มกันที่ปุ๋ยฟอสฟอรัส

ปุ๋ยนี้มาจากแร่ฟอสเฟต ซึ่งแร่ฟอสเฟตไทยสามารถผลิตได้เอง แต่เป็นการผลิตได้ไม่เยอะมาก เพราะแร่ฟอสเฟตมักเกิดจากการสะสมของมูลสัตว์ในบริเวณเขาหินปูน

ซึ่งแร่นี้จะพบได้มากบริเวณภาคเหนือ และภาคกลางของประเทศ ทำให้ปีที่แล้ว เรานำเข้าปุ๋ยฟอสฟอรัสแค่ 8,100 ตัน หรือคิดเป็นมูลค่าราว 54 ล้านบาทเท่านั้น

ตัวเลขนี้คิดเป็นแค่ 0.05% ของการนำเข้าปุ๋ยเคมีของไทย เรียกได้ว่าแทบเป็นสัดส่วนที่น้อยมาก ๆ

ซึ่งปัญหาของการผลิตปุ๋ยของไทยอยู่ที่ ปุ๋ยไนโตรเจนและปุ๋ยโพแทสเซียม

เริ่มกันที่ปุ๋ยไนโตรเจน ปุ๋ยนี้มีสารตั้งต้นจากการผลิตแอมโมเนีย ซึ่งเกิดจากการที่ก๊าซไนโตรเจน ทำปฏิกิริยากับก๊าซไฮโดรเจน

โดยก๊าซไฮโดรเจนที่ว่านี้ ก็มาจากการเอาก๊าซธรรมชาติอย่างมีเทนมาทำปฏิกิริยากับไอน้ำ ภายใต้ความร้อนสูงและตัวเร่งปฏิกิริยา

ดังนั้น ประเทศตะวันออกกลางจึงมีความได้เปรียบสูง
เพราะมีแหล่งก๊าซธรรมชาติมากมาย เช่น กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย จึงกลายเป็นผู้ส่งออกหลัก ๆ ของโลก

ซึ่งปีที่แล้ว ไทยต้องนำเข้าปุ๋ยไนโตรเจนมากสุดจากซาอุดีอาระเบียราว 37% จากมูลค่านำเข้าทั้งหมดราว 40,988 ล้านบาท

แม้ไทยเองจะมีแหล่งก๊าซธรรมชาติ และมีอุตสาหกรรมโรงแยกก๊าซเป็นของตัวเอง แต่ก็ไม่สามารถสู้ต้นทุนที่ถูกกว่าจากประเทศตะวันออกกลางได้

นอกจากนี้ ก๊าซธรรมชาติยังสามารถนำไปทำผลิตภัณฑ์อื่น ที่เพิ่มมูลค่าได้มากกว่า เช่น ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี สารตั้งต้นพลาสติก หรือนำก๊าซไปบรรจุ เป็นก๊าซสำหรับยานยนต์ หรือ NGV

รวมถึงใช้เป็นพลังงานสำคัญในการผลิตกระแสไฟฟ้าของไทย ทำให้เราไม่สามารถเอามาทำปุ๋ยเคมีได้อยู่ดี

เมื่อความหวังที่จะผลิตปุ๋ยไนโตรเจนเพื่อลดการนำเข้า 40,000 ล้านบาทหายไป ปุ๋ยโพแทสเซียมจึงกลายเป็นอีกหนึ่งความหวังแทน

ปีที่แล้ว ไทยต้องนำเข้าปุ๋ยโพแทสเซียม 1.1 ล้านตัน มูลค่าราว 14,000 ล้านบาท คิดเป็น 15% ของมูลค่านำเข้าปุ๋ยทั้งหมดของไทย

แปลว่า ถ้าเราสามารถผลิตปุ๋ยโพแทสเซียมในประเทศได้
นั่นหมายถึง การประหยัดเงินนำเข้าปุ๋ยได้ถึงปีละหมื่นล้านบาทเลยทีเดียว

ซึ่งจริง ๆ แล้ว ข้อมูลจากกรมทรัพยากรธรณีบอกว่าประเทศไทยมีแหล่งแร่โพแทชราว 10,000 ล้านตัน
พบมากในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น อุดรธานี ชัยภูมิ นครราชสีมา กาฬสินธุ์ มหาสารคาม และร้อยเอ็ด

โดยเฉพาะในจังหวัดอุดรธานี ที่มีแร่ซิลไวต์ ซึ่งเป็นแร่โพแทชคุณภาพดี เหมาะที่จะนำมาทำเป็นปุ๋ยโพแทสเซียม

ซึ่งปัจจุบัน มีเหมืองแร่โพแทช 3 แห่งที่ได้รับอนุมัติประทานบัตรจากกระทรวงอุตสาหกรรม

- โครงการที่ จ.นครราชสีมา ขนาด 9,005 ไร่ อยู่ในพื้นที่ ต.หนองไทร อ.ด่านขุนทด ดำเนินการโดย บริษัท ไทยคาลิ จำกัด

- โครงการที่ จ.อุดรธานี ขนาด 26,400 ไร่ อยู่ในพื้นที่ ต.หนองไผ่ อ.เมือง ดำเนินการโดย บริษัท เอเซีย แปซิฟิค โปแตซ คอร์ปอเรชั่น จำกัด

- โครงการที่ จ.ชัยภูมิ อยู่ในพื้นที่ ต.บ้านตาล อ.บำเหน็จณรงค์ ดำเนินการโดย บริษัท อาเซียนโปแตชชัยภูมิ จำกัด (มหาชน)

แต่เหมืองแร่เหล่านี้ก็ยังไม่ได้ดำเนินการขุดจริงจัง เพราะปัญหาหลักอย่างความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม จนเกิดการคัดค้านในพื้นที่มาอย่างยาวนาน

โดยเฉพาะการปนเปื้อนแร่โพแทชในแหล่งน้ำธรรมชาติ ทั้งน้ำใต้ดิน และน้ำบนดิน ทำให้แหล่งน้ำในบริเวณนั้น ไม่สามารถนำมาใช้ในการอุปโภคบริโภคได้

ซึ่งส่งผลกระทบต่อชุมชน และการทำเกษตรกรรมในละแวกใกล้เคียง

อีกทั้งการขุดเจาะเหมือง ทำให้มีความเสี่ยงที่จะเกิดแผ่นดินทรุด และเหมืองโพแทชอาจต้องใช้น้ำในปริมาณมาก ซึ่งจะมาแย่งน้ำกับชุมชนใกล้เคียงในการทำเกษตรกรรม

ทำให้เราก็ยังต้องติดตามกันต่อไปว่า เหมืองแร่โพแทชในไทยจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่

เพราะสิ่งสำคัญที่จะได้ตามมาคือ การลดต้นทุนของเกษตรกร เพราะหากไทยผลิตปุ๋ยโพแทสเซียมได้ ก็จะลดต้นทุนการนำเข้าปุ๋ยนี้จากต่างประเทศได้หลักหมื่นล้านบาท

แต่ก็ต้องประเมินความเสี่ยงอย่างรอบด้านว่าเราต้องแลกอะไรไปบ้าง หรือจะมีทางอื่นอีกไหม เช่น ปุ๋ยอินทรีย์ ที่ช่วยลดต้นทุนที่ผันผวนของปุ๋ยเคมีได้เช่นกัน..

ปิดท้ายด้วยข้อมูลที่น่าสนใจ

รู้ไหมว่า ประเทศไทยเคยมีบริษัท ปุ๋ยแห่งชาติ จำกัด ซึ่งเป็นโครงการระหว่างรัฐบาลกับเอกชนในปี พ.ศ. 2525 เพื่อให้ไทยสามารถผลิตปุ๋ยเคมีเองได้

แต่สุดท้ายหนี้ท่วมหัวเพราะวิกฤติต้มยำกุ้ง จนรัฐบาล
สูญเสียสัดส่วนความเป็นเจ้าของไป และบริษัทได้ถูกแปลงสภาพเป็นบริษัทเอกชน

จนปัจจุบันกลายเป็นบริษัท เอ็นเอฟซี จำกัด (มหาชน) โดยเน้นขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีอย่างแอมโมเนียและกรดกำมะถันแทน

—---------------------

Can Thailand Produce Its Own Chemical Fertilizers? /By Longtunman

"Expensive fertilizer" is another ripple effect from the conflict between the US and Iran, which could ultimately impact the meals on every Thai person's plate.

This is because Thailand imports tens of billions of baht worth of fertilizer annually. Last year alone, we imported approximately 95,000 million baht of chemical fertilizers, including both single-nutrient and multi-nutrient compounds.

But the question worth considering is:

Can we stop importing these chemical fertilizers? Is it possible for Thailand to produce them domestically? How much production capacity do we actually have?

Longtunman will explain it to you.

Thailand is an agricultural land. Every product sent to the global market—whether it is rice, cassava, sugarcane, rubber, or palm oil—relies almost entirely on chemical fertilizers.

Specifically, rice—one of Thailand's primary agricultural exports—accounts for 51% of the country’s total fertilizer consumption, which is more than half.

Last year, Thailand imported 95,000 million baht worth of chemical fertilizers, primarily from China, Saudi Arabia, Russia, Malaysia, and Oman.

This 95,000 million baht import figure is divided into:

Single-nutrient fertilizers (Straight fertilizers): 58%

Multi-nutrient fertilizers (Compound fertilizers): 42%

Regardless of the type we import, the three essential nutrients for plant growth are N, P, and K: Nitrogen, Phosphorus, and Potassium.

Therefore, if we want to establish a self-sufficient chemical fertilizer industry in Thailand, we must be able to produce Nitrogen, Phosphorus, and Potassium fertilizers ourselves.

The question is: Can Thailand produce them?

Starting with Phosphorus fertilizer

This fertilizer is derived from phosphate rock. While Thailand is capable of producing phosphate rock locally, the output is quite limited. This is because phosphate deposits are typically formed from the accumulation of animal droppings (guano) in limestone mountain areas.

These minerals are largely found in the Northern and Central regions. Consequently, last year we imported only 8,100 tons of phosphorus fertilizer, valued at about 54 million baht.

This figure represents only 0.05% of Thailand's total chemical fertilizer imports—an almost negligible proportion.

The core problem for Thai fertilizer production lies with Nitrogen and Potassium.

Starting with Nitrogen fertilizer: the raw material is ammonia, created by reacting nitrogen gas with hydrogen gas.

This hydrogen gas is derived from methane (natural gas) reacting with steam under high heat and catalysts.

As a result, Middle Eastern countries hold a significant advantage due to their vast natural gas reserves. Countries like Qatar and Saudi Arabia have become the world's leading exporters.

Last year, Thailand imported the most nitrogen fertilizer from Saudi Arabia, accounting for roughly 37% of the total import value of 40,988 million baht.

Even though Thailand has its own natural gas sources and gas separation plants, we cannot compete with the lower production costs offered by Middle Eastern nations.

Furthermore, natural gas can be used to create other products with higher value, such as petrochemicals, plastic precursors, or compressed gas for vehicles (NGV).

It is also a vital energy source for Thailand’s electricity generation, making it difficult to divert for chemical fertilizer production.

Since the hope of producing nitrogen fertilizer to reduce that 40,000 million baht import bill has faded, Potassium fertilizer has become the next big hope.

Last year, Thailand imported 1.1 million tons of potassium fertilizer, valued at approximately 14,000 million baht, or 15% of total fertilizer import value.

This means if we could produce potassium fertilizer domestically, we could save over 10 billion baht in import costs every year.

In fact, data from the Department of Mineral Resources shows that Thailand has approximately 10,000 million tons of potash reserves. These are mostly found in the Northeast, including Udon Thani, Chaiyaphum, Nakhon Ratchasima, Kalasin, Maha Sarakham, and Roi Et.

Udon Thani, in particular, contains Sylvite, a high-quality potash mineral ideal for potassium fertilizer production.

Currently, three potash mining projects have been granted concessions by the Ministry of Industry:

Nakhon Ratchasima Project: 9,005 rai in Dan Khun Thot, operated by Thai Kali Co., Ltd.

Udon Thani Project: 26,400 rai in Mueang District, operated by Asia Pacific Potash Corporation Ltd.

Chaiyaphum Project: Located in Bamnet Narong, operated by ASEAN Potash Chaiyaphum PLC.

However, these mines have not yet begun serious operations due to long-standing environmental concerns and local opposition.

The primary fear is potash contamination in natural water sources—both groundwater and surface water—which could render local water supplies undrinkable. This would severely impact communities and nearby farming.

Additionally, mining carries risks of land subsidence and requires massive amounts of water, which might compete with the agricultural needs of neighboring communities.

Thus, we must wait and see if potash mining in Thailand will ever truly materialize.

The major benefit would be reducing costs for farmers. If Thailand can produce its own potassium fertilizer, it would cut import costs by tens of billions of baht.

However, all risks must be evaluated comprehensively to see what we might have to sacrifice. Alternatively, other solutions like organic fertilizers could help reduce the dependency on volatile chemical fertilizer prices.

Interesting Fact:
Did you know that Thailand once had the National Fertilizer Co., Ltd.? It was a joint project between the government and the private sector established in 1982 to make Thailand self-sufficient in fertilizer production.

Ultimately, the company was buried in debt following the Tom Yum Goong financial crisis. The government lost its ownership stake, and the company was privatized. Today, it has become NFC Public Company Limited, focusing instead on selling petrochemical products like ammonia and sulfuric acid.